CIVICUS’un “Yabancı Ajan” Yasalarının Küresel Yayılımı Raporu Hakkında Bilgi Notu

Sivil toplumu güçlendirmeyi, temel hak ve özgürlükleri savunmayı amaçlayan, üyelik temelli küresel bir ağ ve savunuculuk platformu olan CIVICUS, 2025 yılı biterken sivil toplum üzerinde bir baskı aracına dönüşen “yabancı ajan” düzenlemelerini ele alan bir yayın hazırladı. Cutting Civil Society’s Lifeline: The Global Spread of Foreign Agents Laws (Sivil Toplumun Can Damarını Kesmek: Yabancı Ajan Yasalarının Küresel Yayılımı) başlıklı rapor, bu düzenlemelerin tarihsel kökeninden başlayıp devletlerin birbirinden öğrenerek benzer yasaları nasıl hayata geçirdiğini farklı ülke örneklerini inceleyerek anlatıyor.

Karmaşık kayıt ve izin usulleri, detaylı ve sık raporlama şartları gibi uygulamaların kamuoyu önünde hedef gösterme ve etiketleme pratikleriyle nasıl el ele ilerlediğini gösteriyor. Yabancı ajan modelini hayata geçirmek isteyen devletlerin bu düzenlemeleri meşrulaştırmak için hesap verebilirlik ve şeffaflık gibi temel demokratik ilkeleri öne sürmesinin uluslararası hukuk mekanizmaları nezdinde geçerliliği olmadığını, sivil toplumu denetleme ve kısıtlama amacını perdeleyemediğini somut örneklerle ortaya koyuyor. Son olarak rapor, küresel bir eğilime dönüşen bu düzenlemelerin örgütlenme ve ifade özgürlüğüne somut etkileriyle başa çıkmak için sınır ötesi ve eşgüdümlü bir mücadelenin gerekliliğine vurgu yaparak, somut tavsiyeler de sunuyor.

TÜSEV olarak Avrupa Birliği desteğiyle yürüttüğümüz Örgütlenme Özgürlüğünün İzlenmesi-II Projesi kapsamında CIVICUS’un Ekim 2025’te çıkardığı “Cutting Civil Society’s Lifeline: The Global Spread of Foreign Agents Laws” (Sivil Toplumun Can Damarını Kesmek: Yabancı Ajan Yasalarının Küresel Yayılımı) başlıklı raporu daha fazla okuyucu ile buluşturmak için bir bilgi notu hazırladık.

Bilgi notunu aşağıdaki bağlantıdan okuyabilirsiniz.